Handhaving Wet DBA: wat gemeenten nu moeten regelen

Sinds 2025 controleert de Belastingdienst weer bij iedere opdracht

Tot eind 2024 legde de Belastingdienst alleen correcties op bij kwaadwillendheid, of als een eerdere aanwijzing niet werd opgevolgd. Sinds 1 januari 2025 kan dat bij iedere opdracht die in de praktijk een dienstverband is. De naheffing van loonheffingen (de belasting en premies die een werkgever op het loon inhoudt) gaat in beginsel niet verder terug dan 1 januari 2025.

In 2025 bleven boetes achterwege. Sinds 2026 kan daar een boete bij komen als een opdrachtgever het bewust of heel onzorgvuldig fout deed, en vanaf 2027 hoort de beoordeling van arbeidsrelaties weer bij de gewone handhaving. Wat een naheffing kost en wie wat betaalt, lees je in boete en naheffing bij schijnzelfstandigheid.

In 2026 geeft de Belastingdienst volgens het Handhavingsplan arbeidsrelaties extra aandacht aan overheidsorganisaties. Voor gemeenten, provincies en waterschappen betekent dit dat iedere zzp-inhuur vooraf getoetst moet worden, ook als de opdracht al jaren op dezelfde manier loopt.

De wet zelf is niet veranderd. Nieuw is alleen dat de Belastingdienst de bestaande regels nu ook toepast. Die regels heeft de Hoge Raad in 2023 uitgewerkt in het Deliveroo-arrest.

De gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest

De Hoge Raad noemt negen gezichtspunten die samen bepalen of iemand werknemer of zelfstandige is. Geen van de punten is op zichzelf beslissend; het gaat om het totaalbeeld.

• De aard en de duur van de werkzaamheden
• De manier waarop het werk en de werktijden worden bepaald
• De inbedding van het werk en van de persoon in de organisatie
• Of er een verplichting is om het werk persoonlijk uit te voeren
• Hoe de afspraken tussen partijen tot stand zijn gekomen
• Hoe de beloning wordt bepaald en uitgekeerd
• De hoogte van de beloning
• Of de opdrachtnemer commercieel risico loopt
• Of de opdrachtnemer zich in het economisch verkeer als ondernemer gedraagt, bijvoorbeeld door acquisitie, meerdere opdrachtgevers en een eigen fiscale positie

Per gezichtspunt een uitleg met voorbeeld uit de overheidsinhuur staat in de gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest.

Let op: inbedding weegt bij de overheid vaak zwaar. Een zzp'er die een vaste functie in de formatie vervult, met een eigen werkplek en leidinggevende, scoort op dit punt al snel als werknemer.

Zo toets je een opdracht vooraf

Begin bij de opdracht, niet bij de persoon. Omschrijf het resultaat, de looptijd en de mate van vrijheid. Loop daarna de gezichtspunten door en noteer per punt hoe de opdracht scoort. Een beslishulp langs zes vragen vind je in zzp'er of detachering, een uitgebreidere toets in de checklist: een zzp-opdracht vooraf toetsen in 10 vragen.

Twijfel je, dan is detachering vaak de veiligere vorm: dezelfde professional, maar met een detacheerder als werkgever.

Wat je vastlegt in het dossier

Per inhuur: de opdrachtomschrijving, de uitgevoerde toets met uitkomst, de overeenkomst van opdracht en de KVK- en verzekeringsgegevens van de zzp'er. Zo kun je bij een controle van de Belastingdienst of de accountant laten zien dat de afweging bewust is gemaakt. De volledige lijst staat in wat moet er in een inhuurdossier zitten.