De negen gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest uitgelegd

Waar het Deliveroo-arrest over gaat

Het Deliveroo-arrest is de uitspraak van de Hoge Raad van 24 maart 2023 (ECLI:NL:HR:2023:443) over de vraag of maaltijdbezorgers van Deliveroo werknemers waren. De Hoge Raad vond van wel en gaf een lijst van negen gezichtspunten. Die lijst gebruikt de Belastingdienst sinds 2025 om zzp-opdrachten te beoordelen; lees meer in handhaving op de Wet DBA.

De gezichtspunten zijn: (1) aard en duur van het werk, (2) hoe werk en werktijden worden bepaald, (3) inbedding in de organisatie, (4) de plicht het werk zelf te doen, (5) hoe de afspraken tot stand kwamen, (6) hoe de beloning wordt bepaald en betaald, (7) de hoogte van de beloning, (8) commercieel risico en (9) of de werkende zich als ondernemer gedraagt.

De kern: het gaat om alle omstandigheden samen. Geen enkel gezichtspunt is op zichzelf beslissend en er is geen rangorde. Wat op papier staat telt mee, maar hoe er in de praktijk wordt gewerkt telt zwaarder. Wil je de gezichtspunten direct toepassen op een concrete opdracht, gebruik dan de beslishulp zzp'er of detachering.

De aard en de duur van het werk

Gaat het om een afgebakende klus met een duidelijk resultaat, of om doorlopend werk dat ook door een vaste medewerker gedaan kan worden? Hoe langer en hoe algemener de opdracht, hoe meer het op een dienstverband lijkt.

Voorbeeld: een zzp'er die een gemeente 3 maanden helpt bij de invoering van een nieuw zaaksysteem heeft een afgebakende opdracht. Dezelfde zzp'er die daarna 3 jaar als "applicatiebeheerder" blijft, doet werk dat bij de vaste formatie hoort.

Hoe het werk en de werktijden worden bepaald

Bepaalt de zzp'er zelf hoe, wanneer en waar het werk gebeurt? Of schrijft de opdrachtgever dat voor, zoals bij een werknemer? Afspraken over bereikbaarheid of overleg zijn normaal; een rooster en een leidinggevende die inhoudelijk aanstuurt niet.

Voorbeeld: een beleidsadviseur bij een provincie die zelf bepaalt hoe een adviesrapport wordt opgebouwd, scoort als zelfstandige. Een adviseur met vaste kantoordagen die stukken ter goedkeuring voorlegt aan een teamleider, scoort als werknemer.

De inbedding in de organisatie

Is het werk een vast onderdeel van de organisatie en is de persoon opgenomen in het team? Een eigen werkplek, een e-mailadres van de organisatie, deelname aan teamoverleg en een functie uit het functiehuis wijzen op inbedding. Dit gezichtspunt weegt bij overheden vaak zwaar, omdat veel inhuur op een formatieplaats gebeurt. Lees meer in gezag en inbedding bij zzp-inhuur.

Voorbeeld: een zzp'er die de functie van "juridisch medewerker handhaving" vervult, op de plek van een vertrokken collega, is ingebed. Een jurist die van buitenaf één bezwaardossier beoordeelt niet.

De verplichting om het werk zelf te doen

Mag de zzp'er zich laten vervangen door iemand anders met dezelfde kwaliteiten? Bij een echte opdracht is dat meestal mogelijk; bij een dienstverband niet. De Hoge Raad zegt daarbij wel dat het gewicht van zo'n afspraak afhangt van wat die in de praktijk voor de werkende betekent: een vervangingsmogelijkheid die alleen op papier bestaat, weegt weinig.

Voorbeeld: een projectleider die bij ziekte een collega uit het eigen netwerk inzet, scoort als zelfstandige. Een opdracht waarin staat dat uitsluitend deze persoon het werk mag doen, scoort als werknemer.

Hoe de afspraken tot stand zijn gekomen

Heeft de zzp'er echt onderhandeld over de inhoud, de prijs en de voorwaarden? Of is er een standaardcontract ondertekend zonder enige invloed? Bij overheidsinhuur via een aanbesteding of inhuurdesk zijn de voorwaarden vaak vast. Dat is niet meteen een probleem, maar het telt mee.

Voorbeeld: een adviseur die zelf een offerte met aanpak, planning en prijs indient, scoort als zelfstandige. Iemand die de standaardvoorwaarden van de inhuurdesk tekent en verder niets heeft ingebracht, scoort op dit punt eerder als werknemer.

Hoe de beloning wordt bepaald en betaald

Een zzp'er stuurt facturen voor een afgesproken prijs of tarief, draagt zelf btw af en krijgt niet doorbetaald bij ziekte of vakantie. Wordt er maandelijks een vast bedrag betaald, inclusief vakantiedagen, dan lijkt het op loon.

Voorbeeld: een zzp'er die per opgeleverde fase factureert, scoort als zelfstandige. Iemand die elke maand hetzelfde bedrag ontvangt, ook in vakantieweken, scoort als werknemer.

De hoogte van de beloning

Een tarief dat duidelijk hoger ligt dan het loon van een werknemer in dezelfde functie, past bij ondernemerschap: de zzp'er betaalt daaruit de eigen verzekeringen, pensioen en leegloop. Een tarief op het niveau van een cao-salaris wijst de andere kant op.

Voorbeeld: een interim-controller met een tarief dat ruim boven de loonkosten van een vaste collega ligt, scoort als zelfstandige. Een zzp'er die per uur ongeveer het bruto-uurloon van schaal 10 ontvangt, scoort als werknemer.

Vanaf 31 december 2026 geldt een wettelijk vermoeden van een arbeidsovereenkomst bij een uurtarief op of onder een grensbedrag; in de wet staat 36 euro, bij de start naar verwachting ongeveer 38 euro. Lees meer in rechtsvermoeden bij een laag uurtarief.

Of de zzp'er commercieel risico loopt

Loopt de zzp'er risico als het werk niet goed gaat? Moet de zzp'er fouten op eigen kosten herstellen? Kan de opdracht stoppen als het resultaat uitblijft? Is er een eigen aansprakelijkheidsverzekering? Een werknemer loopt dat risico niet.

Voorbeeld: een aanbestedingsjurist die een fout in een bestek op eigen kosten herstelt en daarvoor verzekerd is, scoort als zelfstandige. Iemand die bij een fout gewoon wordt doorbetaald en nooit op het resultaat wordt afgerekend, scoort als werknemer.

Of de zzp'er zich als ondernemer gedraagt

Dit gezichtspunt kijkt verder dan de opdracht zelf: doet de zzp'er aan acquisitie, is er een reputatie in het vak, zijn er meerdere opdrachtgevers, een eigen website, een KVK-inschrijving, investeringen en een eigen fiscale positie als ondernemer? De Hoge Raad kijkt ook naar hoe lang iemand aan één opdrachtgever verbonden is.

Voorbeeld: een interim-manager die per jaar bij drie verschillende gemeenten werkt en zelf opdrachten binnenhaalt, gedraagt zich als ondernemer. Iemand die al 5 jaar één opdrachtgever heeft en nooit acquisitie doet, niet.

Uber-arrest (2025): ondernemerschap buiten de opdracht telt volwaardig mee

In het Uber-arrest van 21 februari 2025 (ECLI:NL:HR:2025:319) beantwoordde de Hoge Raad vragen van het gerechtshof Amsterdam over dit laatste gezichtspunt. De Hoge Raad bevestigde dat er geen rangorde is tussen de gezichtspunten en dat het ondernemerschap volwaardig meeweegt. Daarbij telt ook het ondernemerschap buiten de opdracht mee, zoals andere opdrachtgevers en de manier waarop iemand zich in de markt opstelt.

Het gevolg: twee mensen die precies hetzelfde werk doen voor dezelfde opdrachtgever kunnen verschillend worden beoordeeld. De een is werknemer, de ander zelfstandige, afhankelijk van het eigen ondernemerschap. Voor overheden betekent dit dat de toets per persoon moet gebeuren, niet alleen per functie.

Let op: een goede score op ondernemerschap compenseert niet alles. Wie volledig is ingebed en dagelijks wordt aangestuurd, blijft in beeld als werknemer, ook met meerdere opdrachtgevers. Wat er gebeurt als de toets negatief uitvalt, lees je in boete en naheffing bij schijnzelfstandigheid.