Checklist: een zzp-opdracht vooraf toetsen in 10 vragen

Zo gebruik je deze checklist

Deze checklist toetst een zzp-opdracht vooraf aan de negen gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest, zoals de Belastingdienst ze toepast in de Toelichting Beoordeling arbeidsrelaties. Loop de 10 vragen door met de inhurende manager en de zzp'er samen, want volgens de Belastingdienst beoordelen opdrachtgever en opdrachtnemer de arbeidsrelatie samen. Geen enkele vraag is op zichzelf beslissend.

Een groen antwoord wijst op zelfstandig werk, een rood antwoord op loondienst. Overwegend rood betekent een groot risico op schijnzelfstandigheid. Beantwoord de vragen naar hoe er echt gewerkt gaat worden, niet naar wat er in het contract staat: de feitelijke uitvoering is doorslaggevend.

1. Is het resultaat omschreven, of de functie?

Een opdracht heeft een resultaat: iets dat af is, met criteria om het te beoordelen. Een functie heeft taken en uren. Volgens de Belastingdienst wijst een inspanningsverplichting op een arbeidsovereenkomst en een resultaatverplichting juist niet.

Groen: "Een geïmplementeerd zaaksysteem, geaccepteerd door de gebruikers, uiterlijk 1 juli." Rood: "Senior medewerker vergunningen, 36 uur per week, tot nader order."

2. Hoe lang loopt de opdracht, en is er een einde in zicht?

Hoe langer een arbeidsrelatie duurt, hoe meer die volgens de Belastingdienst op een arbeidsovereenkomst wijst. Een einddatum die samenhangt met het resultaat is sterker dan een einddatum uit de inkoopregels.

Groen: een looptijd van maanden, gekoppeld aan een mijlpaal, zonder stilzwijgende verlenging. Rood: een opdracht die al jaren loopt of telkens met 12 maanden wordt verlengd.

3. Bepaalt de zzp'er zelf hoe, waar en wanneer het werk gebeurt?

Hoe vrijer de zzp'er in werkwijze, werktijden en locatie is, hoe eerder er sprake is van zelfstandig werk. Een locatie of tijd die uit de aard van het werk volgt, zegt volgens de Belastingdienst minder; zij noemt een bouwplaats als voorbeeld, bij de overheid kun je denken aan een raadsvergadering.

Groen: de zzp'er levert een eigen plan van aanpak en plant het werk zelf, met afgesproken overlegmomenten. Rood: vaste kantoordagen, een rooster en een manager die bepaalt wat er vandaag gebeurt.

4. Krijgt de zzp'er aanwijzingen over de uitvoering, of alleen over het resultaat?

Dit is de gezagsvraag. Gezag bestaat al als de opdrachtgever aanwijzingen over de uitvoering zou mogen geven, ook als dat zelden gebeurt. Sturen op resultaat en planning is geen gezag; lees gezag en inbedding bij zzp-inhuur.

Groen: afstemming over voortgang en oplevering, de zzp'er beslist over de aanpak. Rood: een leidinggevende verdeelt het werk, keurt stukken goed en geeft inhoudelijke instructies.

5. Vult de zzp'er een plek in de formatie?

Dit is de inbeddingsvraag. Werkt de zzp'er op de plek van een vertrokken collega, met een functie uit het functiehuis, een e-mailadres van de organisatie, teamoverleg en een beoordelingsgesprek? Dan is de verhouding volgens de Belastingdienst vergelijkbaar met die met personeel in dienst.

Groen: een afgebakende klus naast de vaste organisatie, zonder plek in het team of de personeelscyclus. Rood: een vacature die "tijdelijk" door een zzp'er wordt ingevuld.

6. Hoort het werk bij de kerntaken van de organisatie?

Werk dat een wezenlijk onderdeel van de bedrijfsvoering is of een structureel karakter heeft, is volgens de Belastingdienst een indicatie voor een arbeidsovereenkomst. Bij de overheid is dat veel: vergunningen, handhaving, uitkeringen, beheer. Specialistisch werk dat de organisatie niet in huis heeft, scoort beter.

Groen: een eenmalige juridische second opinion of de begeleiding van een aanbesteding die zelden voorkomt. Rood: het reguliere afhandelen van bezwaarschriften of het dagelijkse beheer van een systeem.

7. Mag de zzp'er zich laten vervangen, en gebeurt dat ook echt?

Een zzp'er die zich zonder toestemming mag laten vervangen door iemand met dezelfde kwaliteiten, scoort op dit punt als zelfstandige. Maar ook dan kan er volgens de Belastingdienst een arbeidsovereenkomst zijn, en de Hoge Raad kijkt naar wat zo'n afspraak in de praktijk betekent: een vervangingsafspraak die alleen op papier bestaat, weegt nauwelijks.

Groen: vervanging is afgesproken, de zzp'er heeft een netwerk om op terug te vallen, en de organisatie accepteert dat. Rood: het contract vermeldt vervanging, maar iedereen weet dat alleen deze persoon het werk mag doen.

8. Wie heeft de voorwaarden en de prijs bepaald?

Heeft de zzp'er echt onderhandeld over inhoud, planning en tarief, of alleen de standaardvoorwaarden van de inhuurdesk getekend? Weinig of geen onderhandelingsruimte wijst volgens de Belastingdienst op een arbeidsovereenkomst. Bij inhuur via een aanbesteding liggen de voorwaarden vaak vast; dat is niet meteen een probleem, maar het telt mee.

Groen: de zzp'er diende een eigen offerte in met aanpak, planning en prijs. Rood: tarief en voorwaarden zijn gedicteerd en de zzp'er heeft niets ingebracht.

9. Ligt het tarief duidelijk boven het loon van een vergelijkbare medewerker?

Een tarief dat ruim boven de loonkosten van een vaste collega ligt, past bij ondernemerschap: de zzp'er betaalt daaruit verzekeringen, pensioen en leegloop. Een tarief op cao-niveau wijst de andere kant op. Een laag uurtarief geeft vanaf 31 december 2026 bovendien een wettelijk vermoeden van een arbeidsovereenkomst; lees het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief.

Groen: de zzp'er factureert per fase of per resultaat tegen een duidelijk hoger tarief dan het bruto-uurloon van de functie. Rood: een vast maandbedrag dat ongeveer overeenkomt met het salaris van schaal 10 of 11, ook in vakantieweken.

10. Gedraagt de zzp'er zich als ondernemer, ook buiten deze opdracht?

Volgens het Uber-arrest telt ondernemerschap buiten de opdracht net zo zwaar mee als de andere gezichtspunten: meerdere opdrachtgevers, acquisitie, naamsbekendheid, een eigen website, een KVK-inschrijving en een beroepsaansprakelijkheidsverzekering. Dezelfde opdracht kan daardoor voor de ene persoon zelfstandig werk zijn en voor de andere niet.

Groen: de zzp'er werkt per jaar voor meerdere opdrachtgevers, is verzekerd en herstelt fouten op eigen kosten. Rood: de zzp'er heeft al jaren alleen deze opdrachtgever, doet geen acquisitie en wordt bij een fout gewoon doorbetaald.

Let op: een goede score op ondernemerschap compenseert niet alles. Wie volledig is ingebed en dagelijks wordt aangestuurd (rood op de vragen 4 en 5), blijft in beeld als werknemer. De Belastingdienst geeft in 2026 volgens het Handhavingsplan arbeidsrelaties bovendien extra aandacht aan overheidsorganisaties; lees handhaving op de Wet DBA.

Wat je met de uitkomst doet

Overwegend groen: de opdracht kan als zzp-opdracht. Leg de ingevulde checklist, de opdrachtomschrijving, het plan van aanpak van de zzp'er en de overeenkomst van opdracht vast in het inhuurdossier, zodat je bij een controle kunt laten zien dat de afweging bewust is gemaakt. Lees wat moet er in een inhuurdossier zitten en wat een goede overeenkomst van opdracht regelt.

Gemengd beeld: pas eerst de opdracht aan. Vaak kan een functieomschrijving alsnog een resultaatopdracht worden, met een eigen werkwijze en een echte vervangingsafspraak. Toets daarna opnieuw.

Blijft er twijfel, dan kan de opdrachtgever, liefst samen met de zzp'er, de Belastingdienst om vooroverleg vragen over deze ene arbeidsrelatie. Dat kan tot een standpunt leiden, maar alleen over de situatie zoals die is beschreven: blijken de feiten anders of onvolledig, dan kan het standpunt veranderen.

Overwegend rood: de opdracht is in feite een functie. Dan past zzp niet, en helpt een ander contract ook niet. De professional kan wel via detachering worden ingezet: dezelfde persoon, in dienst van een detacheerder die de loonheffingen afdraagt. Lees zzp'er of detachering: welke inhuurvorm past? en wat is detachering.

Wanneer je opnieuw toetst

Een toets vooraf is geen vrijbrief voor de hele looptijd. De Belastingdienst zegt het zo: kwam je bij het begin tot de conclusie dat er geen loondienst is, controleer dan regelmatig of dat nog steeds zo is, want de manier van samenwerken kan veranderen.

Toets in elk geval opnieuw bij een verlenging en bij een wijziging van de opdracht of de rol, en plan bij een langere opdracht bijvoorbeeld elk jaar een herbeoordeling. Juist bij de verlenging kantelt een klus vaak ongemerkt naar een functie.