Veelgestelde vragen over zzp-inhuur bij de overheid

Mag een gemeente nog zzp'ers inhuren?

Ja. De Wet DBA verbiedt zzp-inhuur niet; de wet maakt opdrachtgever en zzp'er samen verantwoordelijk voor de vraag of een opdracht echt zelfstandig werk is. Een afgebakende opdracht met een duidelijk resultaat en voldoende vrijheid in de uitvoering kan als zzp. Een vaste functie in de formatie laten vervullen door iemand die factureert als zzp'er kan niet. Lees meer in wat is de Wet DBA.

Wat is schijnzelfstandigheid?

Schijnzelfstandigheid betekent dat iemand als zelfstandige factureert, maar in de praktijk werkt als werknemer: onder leiding en toezicht, ingebed in de organisatie, zonder echt ondernemersrisico. Het gaat niet om wat in het contract staat, maar om hoe het werk feitelijk wordt gedaan. De Hoge Raad noemde in het Deliveroo-arrest negen gezichtspunten die samen het beeld bepalen; geen enkel punt is op zichzelf beslissend. Lees de negen gezichtspunten uitgelegd.

Hoe toets je vooraf of een opdracht als zzp kan?

Begin bij de opdracht, niet bij de persoon. Omschrijf het resultaat, de looptijd en hoeveel vrijheid de professional heeft in werktijden, werkplek en aanpak. Loop daarna de gezichtspunten langs en noteer per punt hoe de opdracht scoort. Neemt de zzp'er een vaste plek in het team in, met een leidinggevende, dan wijst dat richting dienstverband. Twijfel je na de toets, kies dan voor detachering. Gebruik de beslishulp zzp of detachering of de checklist: een zzp-opdracht vooraf toetsen in 10 vragen.

Hoe controleert de Belastingdienst, en wat zijn de gevolgen?

Sinds 1 januari 2025 controleert de Belastingdienst weer op schijnzelfstandigheid. Blijkt een opdracht een dienstverband, dan moet de opdrachtgever de loonheffingen alsnog betalen, terug tot uiterlijk 1 januari 2025. Sinds 2026 kan daar een boete bij komen en vanaf 2027 handhaaft de Belastingdienst zonder uitzonderingen. In 2026 geeft de Belastingdienst volgens het Handhavingsplan arbeidsrelaties extra aandacht aan overheidsorganisaties. Lees meer in handhaving op de Wet DBA.

Wie draait op voor een naheffing: de opdrachtgever of de zzp'er?

De opdrachtgever. Die zou bij een dienstverband de werkgever zijn geweest, dus de naheffing van loonheffingen komt daar terecht. Ook de zzp'er merkt gevolgen, bijvoorbeeld voor de ondernemersaftrek. Lees meer in boete en naheffing bij schijnzelfstandigheid. Loopt de inhuur via een bureau, dan kan de inlener daarnaast aansprakelijk zijn voor loonheffingen en btw die het bureau niet afdraagt; zie inlenersaansprakelijkheid.

Wat moet er in het inhuurdossier staan?

Per inhuur, compleet vóór de start en bijgewerkt bij elke verlenging:

• de opdrachtomschrijving
• de uitgevoerde toets met de uitkomst
• de overeenkomst van opdracht
• het KVK-uittreksel van de zzp'er
• de verzekeringsgegevens van de zzp'er
• een vastlegging van de identiteitscontrole

Zo laat je bij een controle van de Belastingdienst of de accountant zien dat de afweging bewust is gemaakt. De complete checklist inhuurdossier staat in de kennisbank.

Helpt een modelovereenkomst nog?

Beperkt. De Belastingdienst kijkt naar hoe het werk in de praktijk gaat, niet naar het papier. Een goede overeenkomst blijft nuttig voor het dossier, maar geeft geen vrijwaring. Sinds 6 september 2024 beoordeelt de Belastingdienst geen nieuwe modelovereenkomsten meer; overeenkomsten die toen al waren goedgekeurd, blijven tot en met 31 december 2029 bruikbaar. Lees meer in modelovereenkomst Belastingdienst: wat is die nog waard?

Wat is de Zelfstandigenwet en wanneer gaat die in?

De Zelfstandigenwet is het voorstel van het kabinet voor een duidelijker wettelijk kader voor werken als zelfstandige. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bracht het op 1 oktober 2026 in internetconsultatie (tot en met 29 oktober 2026).

Kern: een zelfstandigentoets (is de werkende een echte ondernemer?) en een werkrelatietoets (gebeurt het werk in deze opdracht zelfstandig?). Wie beide doorstaat en ook zo werkt, zit in een veilige haven. De beoogde ingang is januari 2028; tot die tijd geldt het huidige toetsingskader.

Let op: de Zelfstandigenwet is een voorstel. De inhoud kan tijdens de behandeling nog veranderen en de ingangsdatum staat niet vast.

Wanneer is detachering de betere keuze?

Als de opdracht in de praktijk lijkt op een baan: structureel werk, vaste uren, een plek in het team en aansturing door een leidinggevende. Bij detachering is de professional in dienst bij een bureau en werkt bij de opdrachtgever. De opdrachtgever geeft de dagelijkse leiding; het bureau is werkgever en regelt salaris, verlof, ziekte en pensioen. Gebruik de beslishulp zzp of detachering en lees wat detachering is.

Wat betekent de Wtta voor inhuur via een bureau?

Vanaf 1 januari 2028 mag een overheid alleen nog inlenen van een bureau dat is toegelaten door de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt, een ontheffing heeft of onder de overgangsregeling valt. De Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten gaat in op 1 januari 2027; bureaus vragen dan hun toelating aan. Vraag je bureaus nu al of zij zich hebben aangemeld. Lees meer in Wtta voor inleners.

Moet inhuur Europees worden aanbesteed?

Boven de Europese drempel wel. Die ligt in 2026 en 2027 op 216.000 euro voor decentrale overheden en 140.000 euro voor de centrale overheid, exclusief btw, gerekend over de hele looptijd inclusief verlengingen. Daaronder gelden het eigen inkoopbeleid en de nationale regels. Lees meer in externe inhuur aanbesteden.

Wat is het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief?

Vanaf 31 december 2026 geldt een wettelijk vermoeden van een arbeidsovereenkomst bij een uurtarief op of onder een grensbedrag; in de wet staat 36 euro, bij de start naar verwachting ongeveer 38 euro. De werkende kan dat vermoeden inroepen; de opdrachtgever moet dan aantonen dat er geen dienstverband is.

Bij de meeste overheidsopdrachten ligt het tarief ruim daarboven, maar een hoger tarief maakt een opdracht niet automatisch zelfstandig werk. Lees meer in rechtsvermoeden bij een laag uurtarief.

Wat is een redelijk uurtarief voor een zzp'er bij de overheid?

Dat hangt af van het vakgebied, de ervaring en het maximumtarief dat de organisatie aan de opdracht verbindt. Het tarief moet ook belasting, verzekeringen, pensioen, bedrijfskosten en niet-factureerbare uren dekken. Voor de opdrachtgever is een marktconform tarief bovendien een signaal van ondernemerschap: een tarief op het niveau van een werknemersuurloon wijst eerder richting dienstverband. Hoe je het uitrekent, staat in zzp-uurtarief berekenen.

Wat moet een zzp'er geregeld hebben voor een opdracht bij de overheid?

De basis:

• een KVK-inschrijving
• een btw-nummer
• een beroeps- en bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering
• vaak een Verklaring Omtrent het Gedrag

Een arbeidsongeschiktheidsverzekering is nog niet verplicht; het wetsvoorstel daarvoor ligt bij de Tweede Kamer, zie verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp'ers. Werk je via een bemiddelaar of detacheerder, dan controleert die deze stukken meestal vóór de start en voert die de toets op de Wet DBA samen met jou uit.